De vereniging
De Vereniging voor Wijsbegeerte te ‘s-Gravenhage is op 21 februari 1907 opgericht om kennis van en belangstelling voor de filosofie te stimuleren en te onderhouden. Sommige van onze leden zijn academisch geschoold in filosofie, andere hebben ‘slechts’ een basale kennis en willen die graag verdiepen. De vereniging wil haar doel bereiken onder andere door filosofische bijeenkomsten te organiseren van een hoog inhoudelijk niveau, die tegelijkertijd toegankelijk zijn voor een breed publiek.
Eerstvolgende lezing: dinsdagavond 20 oktober 2026 - 20u00
Henri Krop: Spinoza een mysticus?
Over Spinoza’s drie kennisbronnen en hun waardering
Spinoza erkent in Ethica II drie kennisbronnen: verbeelding, redenering en intuïtief weten. De delen 3-5 laten zien wat een leven geleid door respectievelijk verbeelding, rede en scientia intuitiva inhoudt. Ook speelt de verbeelding in zijn politieke werken een belangrijke rol.
In de geschiedenis van het spinozisme wordt over het algemeen de nadruk gelegd op de tweede kennissoort en geldt hij als een ‘rationalist’. Bennett (1984) in zijn Ethicacommentaar bijvoorbeeld noemde deel 5 ‘rubbish’, omdat het uitgaat van de derde kennissoort, wat tot een onbegrijpelijk mysticisme leidde. Ook al zijn sinds de jaren zestig succesvolle pogingen gedaan tot rehabilitatie van de ‘ervaring’, de derde vorm van kennis krijgt recent nog steeds weinig aandacht. Alleen het interbellum vormt een uitzondering.
Denkers, vooral verbonden met Den Haag, zoals Carl Gebhardt(1881-1934), J.H. Bierens de Haan (1866-1943) en J.H. Carp (1893-1979) richtten zich wel op het intuïtieve weten en zij vertegenwoordigen een zogenoemde ‘mystieke’ richting in het Spinozisme. Wat bracht hen ertoe de derde kennissoort bij hun lezing van Spinoza centraal te stellen en wat kunnen we van hen leren?
